Szanowni Państwo! Niniejsza strona to archiwum Serwisu NaszeSudety.pl... Po najnowsze informacje z Sudetów zapraszamy na www.naszesudety.pl
 
mapa serwisu  mapa serwisu
facebook

Polecamy
Losowy produkt
z BAZARU
Powiat Oleski (przewodnik)

Artykuły

''Ptasie wesele'' przekracza granicę

 
     Powstanie Euroregionu Nysa zapoczątkowało coraz żywsze kontakty pomiędzy mieszkańcami sąsiadujących ziem Polski, Czech i Niemiec. Wiele z nich przyczyniło się do przenikania zwyczajów i tradycji. Już od pierwszych lat istnienia euroregionu spotykało się czeskie dzieci w przedszkolach i szkołach podstawowych w Niemczech. Z kolei, Uniwersytet Ludowy w Żytawie (Zittau) oferował naukę języka czeskiego policjantom, celnikom i innym urzędnikom państwowym.

     Dziś, coraz popularniejsze stają się kontakty między szkołami po obu stronach granicy. Na przykład, przedszkole i szkoła podstawowa w Práchni koło Kamenickego Šenova stale współpracuje ze szkołą w Eichgraben (dzielnica Zittau).

     W ubiegłym roku, w ramach akcji poznawania przyrody prowadzonej w niemieckim przedszkolu, przypomniano starą serbołużycką ludową tradycję „ptasiego wesela". Czeskim dzieciom przedstawienie tak się spodobało, że też wzięły w nim udział.
Jednym z niewielu zachowanych tekstów w języku Słowian połabskich jest właśnie pieśń o ptasim weselu. Pochodzi prawdopodobnie z VIII wieku i została zapisana przez Christiana Henniga z Jessen koło Wittenbergi w XVII wieku. Oto jej tekst:

Katy mes Ninka beyt?
Teelka mes Ninka beyt.
Telka ritzi
Wapak ka neimo ka dwemo:
Gos giss wiltge grisna Sena;
Nemik ninka beyt
Gos nemik ninka beyt.

     Pieśń o ptasim weselu śpiewana jest od stuleci w różnych krajach Europy, a jedna z teorii wywodzi ją z ziemi berounskiej w Czechach. Wersję w języku Serbów łużyckich zapisano w wiedeńskim śpiewniku z roku 1470. Od tego czasu uważana jest za serbołużycką pieśń ludową, a przyczynili się do tego poeci tacy jak Johann Wolfgang Goethe czy Gottfried Herder. Drukiem, w formie ulotki, ukazała się w 1530 r. w Norymberdze.

     Pieśń spotyka się w różnych wersjach: w jednej kos chce się ożenić z sową, w innej – drozd z kosem; ma często dowolnie dużą ilość zwrotek, a ponieważ jest rytmiczna i ma refren, z dużym upodobaniem śpiewają ją dzieci.

     Ptasie wesele nie jest jednak tylko piosenką. U Serbów Łużyckich znane jako „Ptaškowa swajźba” lub „Ptači kwas”, jest jednym z dorocznych obrzędów ludowych, podobnie jak objazd wielkanocny, malowanie pisanek, palenie wielkanocnych ognisk czy łapanie koguta.

     Obrzęd pochodzi z czasów przedchrześcijańskich i związany jest z mistycznym wyobrażeniem końca życia ludzkiego, gdy dusza ludzka odchodzi do nieba i zmienia się w ptaka. Ofiarowanie pożywienia tym duszom związane było z zapewnieniem przychylności bóstw przyrody i demonów. Dlatego duchom przodków zamienionym w ptaki składano ofiary z pożywienia. Wraz z osłabieniem wiary w siłę demonów, ofiary zmieniły się w podarki dla dzieci.

     Obchodzone 25 stycznia, „ptasie wesele” związane jest z obserwacją przyrody. W tym czasie niektóre gatunki ptaków zaczynają bowiem zakładać gniazda i składać jaja. Po długiej i srogiej zimie, ludzie z utęsknieniem czekają na budzącą się wiosnę i zieleń. Zwyczaj „ptasiego wesela“ w dziecięcym wydaniu pochodzi prawdopodobnie z Górnych Łużyc, gdzie jest podtrzymywany w wielu rodzinach. Dzieci dokarmiają w zimie ptaszki, a w nagrodę mogą uczestniczyć w ich weselu. W wigilię 25 stycznia stawiają puste talerze lub miski w otwartym oknie i dostają “od ptaszków” słodkości i pieczywo.

     Od końca 19 wieku, towarzystwa serbołużyckie organizowały wieczorki z “ptasim weselem”. Po II wojnie światowej powrócono do tych obchodów, wkrótce jednak zakazano serbskich uroczystości, zwłaszcza w Dolnych Łużycach. Dopiero po upadku NRD, jako zabawa dziecięca, został wprowadzony do szkół i przedszkoli. W niektórych rejonach podtrzymuje się też tradycję weselnego korowodu. Sroka i gawron (po dolnołużycku „wron”) to państwo młodzi. Są odświętnie ubrani, przeważnie w serbołużycki strój ludowy.

     Pozostałe dzieci przebierają się za różne ptaki lub też w stroje ludowe. Obrzęd zaczyna się odwiedzinami pana młodego w domu wybranki bądź wszyscy gromadzą się w szkole. Następnie korowód przechodzi okolicami szkoły, często przez całą wieś. Na końcu, wszyscy zasiadają do stołu weselnego, na którym podaje się słodycze i owoce.

     „Ptasie wesele” zakorzeniło się też w świecie dorosłych. W domach, w których są małe dzieci biorące udział w „ptasim weselu”, gospodynie pieką słodkie bułki drożdżowe symbolizujące ptaki. Wałeczki ciasta zawija się w węzeł tworzący ciało ptaka. Wystający grubszy koniec tworzy głowę, a cieńszy – ogon. Ozdobione rodzynkami upieczone bułeczki przypominają srokę. Dzieci znajdują je rano na talerzykach stylizowanych na gniazda. Kolejne specjały to kremowe gniazdka lub ciastka zdobione czekoladą oraz nieodłączne cukrowe jajeczka. Obecnie wypieki na „ptasie wesele” oferuje wiele cukierni w regionie.

     Dzięki współpracy transgranicznej, serbołużyckie „ptasie wesele”przeniknęło nie tylko do przedszkoli, ale pojawiło się też w programach grup teatralnych w Czechach, nie tylko na Łużycach. Udramatyzowana pieśń przedstawiana jest na scenach z udziałem dzieci, również w domach seniorów i domach kultury. Można też ją spotkać w przedszkolach na Morawach.

Ciekawostki

     Co roku pod koniec stycznia w Budziszynie „ptasie wesele” wykonywane jest przez Serbski Chór Narodowy we współpracy z Niemiecko-Serbskim Teatrem Ludowym. Przedstawienie odbywa się w trzech językach: niemieckim, górno- i dolnołużyckim równocześnie, jego częścią jest też taneczny korowód. Chór jeździ tez z przedstawieniem do wiejskich domów kultury i szkół.

     W 1990 roku musical na temat „ptasiego wesela“ pokazała telewizja niemiecka jako dzieło śpiewaka Rolfa Zuckowskiego, który napisał go już w roku 1977.

     Swą prostotą i rytmicznością, melodia „ptasiego wesela” przyciągała też znanych muzyków. Można wymienić całą rzeszę kompozytorów, którzy w swych utworach wykorzystali jej rytm i główny motyw. Są wśród nich Bach, Mozart, Beethoven, Schubert, Strauss, Brahms i Orff.

     Mnóstwo różnych inscenizacji „ptasiego wesela” można znaleźć w internecie pod hasłem Vogelhochzeit. Pieśń wykonywana jest przez popularnych piosenkarzy, śpiewaków operowych, chóry i dzieci bądź to w formie dramatycznej, bądź muzycznej. Popularne jest wykonanie śpiewaczki Mary Kaiser, w musicalowym opracowaniu.

Katarzyna Potocka-Brygier na podstawie:
[Milan Turek - www.denik.cz]
Fot. www.st-pius-kandel.de oraz materiały Domowiny a Slepo
drukuj drukuj
« powrót
Dodano: 2012-01-15, godz. 17:05, Odwiedzin: 6682
Komentarze
Dodaj swój komentarz
Aby dodać komentarz musisz być zalogowany na stronie
0.0672080517