http://www.alpenski.pl
Szanowni Państwo! Niniejsza strona to archiwum Serwisu NaszeSudety.pl... Po najnowsze informacje z Sudetów zapraszamy na www.naszesudety.pl
 
mapa serwisu  mapa serwisu
facebook

Polecamy
Losowy produkt
z BAZARU
Turcja, Cypr 1:900 000 [P1/1]

Sudeckie ABC » Pasma » Góry Orlickie

Letohrad

     Miasto, ok. 6 tys. mieszkańców. Do 1950 r. nosiło nazwę Kyšperk, wywodzącą się od przekręconej nazwy średniowiecznego zamku  Geyersberg (Sępia Góra) , który dawniej wznosił się na skalistym występie na prawym brzegu Cichej Orlicy. W XIX w. próbowano zczeszczyć nazwę miasta na Sępia Góra, jednak ta wersja nie przyjęła się.

   
Zamek Kyšperk został założony prawdopodobnie w XIII w. przez pana z Žampachu, jednak pierwsza wzmianka o nim pochodzi z r. 1308, gdy właścicielem był niejaki Jeniš z Kyšperka. Zamek opustoszał w XV w., 300 lat później jego mury rozebrano na materiał na budowę kaplicy św. Jana Nepomucena na przeciwległym tzw. Kopečku. W miejscu zamku pozostała owalna fosa i wał zewnętrzny.

   
Samo miasteczko powstałe w podzamczu, przy ujściu Lukavickiego potoku do Cichej Orlicy, wymieniane jest dopiero w 1513 r. Dawniej posiadało umocnienia, o czym świadczą niektóre nazwy ulic, np. Brána.

   
Największy rozwój miasta przypada na 17 w., gdy właścicielami była rodzina Vitanovskich z Vlčkovic. „Oświecony” hrabia Ignacy Vitanovský uwolnił miasteczko od poddaństwa i zamienił pańszczyznę na rentę pieniężną. Jego portret można oglądać w zamku w Rychnově nad Kněžnou. Po Vitanowskich właścicielami majątku byli Kolovratscy z Libštejna, a następnie Bredowie.

    W 1820 dwaj Czesi, Čada i Šedivý założyli tu pierwszą w Czechach fabrykę zapałek. Odtąd miasto potocznie nazywano „zapałczanym Kyšperkiem” . Produkcja wkrótce rozszerzyła się na okoliczne wsie i poszczególne gospodarstwa. We wsiach przygotowywano zwłaszcza drewienka, tzw. drut drewniany, który siarkowano w Letohradzie. Do produkcji używano trującego tzw. białego fosforu, który powodował poważne dolegliwości u robotników, np. zapalenia dziąseł, wypadanie zębów, itp. Dlatego w 1888 r. zakazano używania tego surowca. Wprowadzono maszynową produkcję nietoksycznych szwedzkich zapałek, co oznaczało początek końca letohradzkiego zapałczarstwa. Pod koniec XIX w. powstało jeszcze kilka fabryk produkujących ponad 4 miliony zapałek dziennie, jednak po roku 1920 przeniesiono produkcję do Sušicy. Zanikła też produkcja chałupnicza, choć jeszcze w 1922 Rudolf Reinelt z Letohradu-Kunčic wywoził zapałki aż do Turcji.

   
Z innych rzemiosł duże znaczenie posiadało również tkactwo chałupnicze. W 1900 r. pracowało w 50 wsiach w regionie letohradzkim i kralickim ok. 3000 tkaczy.

   
W roku 1874 Letohrad połączono liniami kolejowymi z Hradcem Králové (linia otwarta 14.01.) oraz z Ústí n. Orlicí (5.10.). Przyspieszyło to znacznie rozwój miejscowego przemysłu. W mieście powstały m.in. zakłady bawełniarskie, tkalnia jedwabiu i tartak.

   
Co roku odbywa się tu pielgrzymka do kaplicy św. Jana Nepomucena, międzynarodowy festiwal muzyczny, wystawy sztuki użytkowej oraz mistrzostwa Czech w biathlonie. W herbie miasta widnieje jeleń na tle trzech pagórków

   
Z zabytków na szczególną uwagę zasługuje zabudowa rynku. Otaczają go barokowe i klasycystyczne domy; najcenniejszy z nich, nr 77 z 1648 r. (z figurką Matki Bożej na fasadzie) mieści dziś muzeum miejskie z ekspozycją dotyczącą tradycji szklarstwa, rzemiosł, kolekcją szkła i porcelany oraz saniami Napoleona, którymi przybył on 14.12.1812 z Rosji przez Warszawę, Poznań i Budišov do Drezna po katastrofie armii w Rosji. Sanie stały w pałacu saskiego ministra Kamila Marcoliniego, którego syn Piotr przewiózł je do zamku letohradzkiego w 1823 r. W urzędzie miejskim znajduje się certyfikat świadczący o ich oryginalności.

   
Południowo – zachodnią część rynku zamyka zespół zamkowy. Przed rokiem 1570, po zniszczeniu gotyckiego zamku Kyšperk, Jan Burian z Žampachu zbudował tu dwór szlachecki, przebudowany w l. 1680 – 85 za Hynka Jetřicha Vitanovskiego na wczesnobarokowy zamek. Z pierwotnej budowli zachowała się część muru obwodowego do wysokości I piętra, sklepienia parteru i piwnice. Do zamku, po stronie zachodniej, dobudowano skrzydło gospodarcze z kościołem. Oba budynki łączył mur z bramą zamykającą dziedziniec. Rezydencja została rozbudowana w l. 1778 – 79 przez Teresę Bredową, przebudowy dokończył w 1830 jej zięć Piotr Marcolini z Ferraty. Mur łączący oba skrzydła zastąpiono nowym traktem z arkadą, po stronie wschodniej powstał ogród tarasowy zakończony murem oporowym.

   
Za zamkiem rozciąga się park zamkowy, ukształtowany w stylu romantycznym na przełomie XIX i XX wieku. Znajduje się tu empirowa fontanna z nimfą z 1726, kapliczki, sztuczna jaskinia zw. Krotna (od niem. Grotte) i pawilon dorycki.

   
Wczesnobarokowy kościół św. Wacława, dawna kaplica zamkowa z 1680 r., został zbudowany prawdopodobnie według planów włoskiego architekta Antoniego Damaggio. Niezwykle cenna jest sztukateria sklepienia, dzieło Giovanniego Maderny. Przedstawia wyobrażenia ewangelistów, proroków, aniołów sławiących Madonnę oraz reliefy Wiary, Nadziei i Miłości. Rokokowe wyposażenie kościoła pochodzi z lat 1783- 86. Obraz w ołtarzu głównym,  Śmierć św. Wacława, namalował Ch. Sambach, dyrektor wiedeńskiej akademii malarstwa. Ołtarz flankują rokokowe figury świętych Wojciecha i Prokopa. Piaskowcowa chrzcielnica pochodzi z połowy XVIII w., a organy z 1897 r.

   
Obok kościoła stoi dzwonnica z 1705, poniżej której znajduje się grób Franciszka Władysława Heka, znanego działacza czeskiego odrodzenia narodowego, zmarłego w Letohradzie 4.9.1847 r.

   
Obok barokowej plebanii z 1726, na domu nr 55, znajduje się tablica upamiętniająca  miejsce urodzenia artystów malarzy braci Hynka Ignacego (1821-51) i Jana (1825-1916) Umlaufów. Ich obrazy, zwłaszcza Jana, można spotkać w kościołach w okolicy.

   
Pośrodku rynku stoi kolumna maryjna (1718 –21), prawdopodobnie dzieło rzeźbiarza Štěpánka z Litomyšli. Na cokole widnieją reliefy z żywota Marii, herb rodu Harrachów, a w narożach umieszczono figury św. Floriana, Karola Boromeusza, Rocha i Sebastiana.

   
Przy ulicy Tyršovej, tuż przed wiaduktem  kolejowym wznosi się dawny dwór folwarczny z barokową bramą z pocz. 18 w. , przebudowany w 1764 r. za hrabiego Bredy. Tu 4.09. 1874 r. u swojej córki zmarł František Vladislav Hek. Budynek mieści dziś prywatne muzeum dawnych rzemiosł.

   
Ponad miastem, na tzw. Kopečku, wznosi się pięcioboczna kaplica św. Jana Nepomucena z 1734, którą w miejscu starszej z 1715 r. zbudował prawdopodobnie Teodor Donat Morazzi z Chrudimia. Ołtarz w kształcie pięcioramiennej gwiazdy, dekorowany jest wczesnobarokowymi rzeźbami. Kaplicę zdobią też obrazy jednego z braci Umlaufów. W latach 1736 – 38 dobudowano ambity i posadzono prowadzącą do kaplicy aleję lipową. Obok stoi kaplica pomocnicza Najświętszej Trójcy.

   
Co roku, w III niedzielę maja, odbywa się tu tradycyjna pielgrzymka Kopečkova, jedna z największych we wschodnich Czechach.

   
Na skraju łąki przy szosie do Šedivca wznosi się  sześcioboczna kaplica Hotmara z 1680.

  
W Letohradzie urodzili się dziad i ojciec sekretarza stanu USA, Madeleine Albright, o czym przypomina pamiątkowa tablica na ich rodzinnym domu przy ul. Tyršovej.

   
Miejscowa legenda mówi, że tutejszy proboszcz zamówił kiedyś w Prusach figurę św. Antoniego, którą chciał postawić na rynku. Postać miała jednak wielkie usta i miejscowi obawiali się, że wypije im dużo kawy, którą bardzo tu ceniono i tak gwałtownie protestowali, że proboszczowi nie pozostało nic innego jak oddać figurę dostawcy
drukuj drukuj
« powrót
Dodano: 2005-04-18, godz. 20:41, Odwiedzin: 4709
Komentarze
Dodaj swój komentarz
Aby dodać komentarz musisz być zalogowany na stronie
0.0880219936