http://www.ksiegarnia.naszesudety.pl
Szanowni Państwo! Niniejsza strona to archiwum Serwisu NaszeSudety.pl... Po najnowsze informacje z Sudetów zapraszamy na www.naszesudety.pl
 
mapa serwisu  mapa serwisu
facebook

Polecamy

Wydawnictwa » Książki

Strzegom - Dobromierz 1745

     W latach 1740-1763 król Prus Fryderyk II i władczyni Austrii Maria Teresa, a także sprzymierzeńcy obojga, stoczyli trzy wojny o Śląsk, tzw. wojny śląskie. Tę zasobną i dobrze rozwiniętą krainę zdobyły i utrzymały Prusy, dzięki czemu awansowały do grona mocarstw. Niedługo potem awans ów umożliwił im zainicjowanie rozbiorów Polski, a w sto lat po wojnach śląskich - zjednoczenie Niemiec. Nastąpiło ono w duchu pruskiego militaryzmu, który stał się militaryzmem niemieckim i fatalnie zaciążył na dziejach ludzkości w wojnach światowych. Nic więc dziwnego, że zdobycie i utrzymanie Śląska przez Prusy bywa uznawane za najważniejszą aneksję terytorialną czasów nowożytnych. 

     W polskiej publicystyce historycznej dzieje militarne wojen śląskich nie znalazły dużego odzwierciedlenia. Choć to problematyka interesująca i ważna, także dla naszej historii, to na szerokim polskim rynku księgarskim ukazała się tylko jedna praca ściśle jej poświęcona, zresztą również w serii "Historyczne Bitwy". Przyczyny tej nikłej obecności militariów wojen śląskich w naszej historiografii wiążą się z sytuacją czasu zaborów, zapewne niechęcią do eksponowania świetnych, często heroicznych, dokonań militarnych Prus pod wodzą monarchy "Polakożercy", a po II wojnie światowej jeszcze kwestią Ziem Odzyskanych. W rezultacie, w powojennej literaturze (do 1989 r.) traktującej o historii wojskowej Śląska, wiek XVIII pomijany jest milczeniem.

     Książka ta poświęcona jest bitwie między Prusakami a austriacko-saską koalicją stoczonej w okolicach Strzegomia3, w toku II wojny śląskiej (1744-1745), w czerwcu 1745 r. Nazwa bitwy brana była przeważnie nie od Strzegomia, ale od niedalekiego miasta Dobromierz, obecnie wioski.

     Bitwa była największą stoczoną na Śląsku w wojnach 1740-1763. Zdecydowała o losach Śląska i antypruskiego aliansu zawartego w 1745 r. w Warszawie, odegrała istotną rolę w rozwoju sztuki wojennej. W karierze wodzowskiej Fryderyka Wielkiego była pierwszym prawdziwie wielkim zwycięstwem, stąd określano ją niekiedy "narodzinami armii pruskiej". W jej toku miała miejsce najsłynniejsza szarża w dziejach jazdy pruskiej.

     Bitwie można również przypisać dość istotne znaczenie w dziejach polskiej wojskowości. Otóż była to pierwsza bitwa z udziałem formacji, która w okresie zaborów stała się symbolem chwały naszego oręża, czyli ułanów. Jak się zdaje, okoliczności tej nie podnoszono dotąd w naszej historiografii. Warto zaznaczyć, że rekrutowane w Rzeczypospolitej formacje ułańskie służyły wtedy w armii saskiej.

     Bitwa znalazła poczesne miejsce w niemieckiej literaturze historycznej z XIX i początku XX w. Pierwsze monografie napisali Damitz i L. Lützow, w 1895 r. ukazało się opracowanie niemieckiego sztabu generalnego, ale najwartościowsze jest dzieło R. Keibla, krytyczne wobec pracy sztabu generalnego. Godne uwagi są poświęcone bitwie opracowania A. Hoffmanna, a wyczerpujące opisy bitwy i wydarzeń z nią związanych znajdują się w historii wojny o sukcesję austriacką opracowanej z kolei przez oddział historyczny sztabu generalnego Austro-Węgier, a także w dziele C. Jany i w pracy A. Krella, która prezentuje saski punkt widzenia.

     Według praktyki naszej historiografii po 1945 r. w niniejszej książce stosowane są polskie nazwy obiektów geograficznych Śląska. Nazwy niemieckie, pisane kursywą, występują, gdy nazwa polska jest nieznana (szczególnie dotyczy mniejszych obiektów - niektórych wzniesień, lasów, stawów itd.), a także w przypadku Klein-Schnellendorf, miejsca konwencji austriacko-pruskiej z 1741 r. Co do tej miejscowości praktyką naszej historiografii jest stosowanie nazwy niemieckiej a nie polskiej (Przydroże Małe). Dla ułatwienia porównań z pracami niemieckimi w załączniku zamieszczony został polsko-niemiecki słowniczek nazw z pola bitwy i okolic.

     Praca podzielona jest na trzy części. Pierwsza poświęcona została historycznemu tłu bitwy, czyli ówczesnej polityce, wojskowości i działaniom wojennym II wojny śląskiej poprzedzającym batalię. Część druga przedstawia przebieg bitwy, ale także jej przesłanki operacyjne, pole walki, skład wrogich armii, a poza tym jej następstwa. Autor odszedł od konwencji prac niemieckich, w których w prezentacji przebiegu bitwy strzegomsko - dobromierskiej oddzielnie przedstawiony jest bój Prusaków ze skrzydłem saskim, a oddzielnie z austriackim. Wydaje się bowiem, że układ taki nie w pełni oddaje dramaturgię, znaną czytelnikom niemieckim w XIX w. i początku XX w., ale dla czytelnika polskiego doby obecnej stanowiącą pewną nowość. Trzecia część książki jest podsumowaniem, związanym z oceną przedstawionych działań wojennych i ogólnymi wnioskami natury historiograficznej. W pracy uwzględnione zostały wątki polskie, często w postaci analogii z naszą historią.

     Można jeszcze dodać, że autor, nauczyciel historii jednego z wrocławskich liceów ogólnokształcących, pragnął nawiązać do tradycji 20-lecia międzywojennego. Wtedy to powszechne było pisanie przez nauczycieli monografii związanych z historią regionu, w którym uczyli i mieszkali. Czy próba udała się zechce ocenić Czytelnik.

Tekst jest wstępem do książki


Robert Kisiel: "Strzegom - Dobromierz 1745". Dom Wydawniczy BELLONA, Warszawa 2001. Okładka miękka, format 12,5 x 19,5 cm, stron 258, czarno-białe ilustracje. Książka wydana w serii "Historyczne bitwy".

drukuj drukuj
« powrót
Dodano: 2005-05-17, godz. 16:49, Odwiedzin: 8590
Komentarze
t. Karpiński 2007-02-09 23:18
To dzieło człowieka który jako jeden z nielicznych napisał dobrą powtarzam, dobrą monografię z historii wojny siedmioletniej i wojen śląskich wogóle, (bo to co ztrobili inni Przeździecki, Pregiel i inni z historią wojskowości ma niewiele wspólnego lub też poziom jest w porównaniu z nim wręcz niski).
Piotr 2010-01-20 15:47
Tak popieram Karpińskiego książka naprawdę konkretna z chęcią bym ją kupił ale niestety nieosiągalna
Dodaj swój komentarz
Aby dodać komentarz musisz być zalogowany na stronie
0.0776560307